Een radiator die borrelt, tikt of bovenaan koud blijft, kan lucht in het systeem bevatten. Daardoor verspreidt de warmte zich minder goed en kan je verwarming onrustige geluiden maken. Hoe ontlucht je een radiator in huis? Dat kan meestal eenvoudig zelf met een radiatorontluchtingssleutel, een doek en een klein bakje.
Werk rustig en volg de juiste volgorde. Zet de verwarming eerst uit en laat de radiator afkoelen. Zo verklein je de kans op brandwonden en voorkom je dat er warm water uit het ventiel komt.
Waaraan merk je dat er lucht in een radiator zit
Lucht in een radiator herken je vaak aan een combinatie van signalen. De radiator wordt bijvoorbeeld niet overal even warm. De onderkant kan warm zijn, terwijl het bovenste deel koud blijft. Ook borrelende, tikkende of klotsende geluiden wijzen soms op lucht in het systeem.
Een koude radiator heeft niet automatisch een ontluchting nodig. Controleer eerst of de thermostaatknop openstaat en of andere radiatoren wel warm worden. Als maar één radiator problemen geeft, kan het ventiel dichtstaan of kan er iets mis zijn met de doorstroming. Bij meerdere koude radiatoren ligt de oorzaak mogelijk ergens anders.
Wat heb je nodig voor het ontluchten
Voor een gewone radiator heb je weinig materiaal nodig:
- een radiatorontluchtingssleutel
- een droge doek of oude handdoek
- een klein bakje om water op te vangen
- eventueel een zaklamp als het ventiel moeilijk zichtbaar is
Een radiatorontluchtingssleutel koop je bij een bouwmarkt of winkel met huishoudelijke benodigdheden. Gebruik liever geen tang of ander gereedschap als het ventiel daar niet voor bedoeld is. Daarmee kun je het ventiel beschadigen.
Hoe ontlucht je een radiator in huis stap voor stap
Zet de verwarming uit
Zet de thermostaat laag of schakel de verwarming uit. Wacht daarna tot de radiatoren voldoende zijn afgekoeld. Tijdens het verwarmen kan het water in de radiator heet zijn. Bovendien kan een draaiende pomp lucht door het systeem verplaatsen, waardoor het ontluchten minder rustig verloopt.
Je hoeft niet altijd de volledige installatie uit te schakelen, maar de verwarming moet wel niet actief aan het opwarmen zijn. Bij twijfel kun je de gebruiksaanwijzing van je verwarmingsinstallatie raadplegen.
Zoek het ontluchtingsventiel
Het ontluchtingsventiel zit meestal aan de bovenkant van de radiator, aan een van de zijkanten. Het is een klein ventiel met een vierkante opening voor de ontluchtingssleutel. Houd de doek en het bakje onder het ventiel voordat je de sleutel plaatst.
Bij sommige radiatoren zit het ventiel op een minder zichtbare plek. Kijk daarom goed aan de bovenrand en aan beide zijkanten. Draai niet aan andere onderdelen, zoals de thermostaatknop of de koppeling waarmee de radiator op de leiding is aangesloten.
Draai het ventiel voorzichtig open
Plaats de sleutel in het ventiel en draai langzaam tegen de klok in. Meestal volstaat een kleine draai. Je hoeft het ventiel niet volledig los te draaien. Zodra je een zacht sissend geluid hoort, ontsnapt de lucht.
Houd het bakje onder het ventiel en wacht rustig. Er kan eerst lucht komen en daarna een beetje water. Draai het ventiel meteen weer dicht zodra er een gelijkmatig straaltje water uitkomt en het sissende geluid stopt. Draai handvast, maar zet het niet met kracht vast.
Maak de radiator droog
Veeg het ventiel en de omgeving af met de doek. Controleer of er geen druppels blijven verschijnen. Een klein beetje water tijdens het ontluchten is normaal, maar een ventiel dat blijft lekken vraagt om verdere controle.
Laat de radiator daarna even met rust. Als je meerdere radiatoren wilt ontluchten, werk je het best systematisch door de woning. Begin bijvoorbeeld op de benedenverdieping en ga daarna naar boven. Het belangrijkste is dat je geen radiator overslaat die duidelijke tekenen van lucht vertoont.
Controleer daarna de installatie
Na het ontluchten kan de druk van een gesloten verwarmingssysteem veranderen. Controleer daarom de druk op de ketel of installatie als jouw systeem daar een meter of display voor heeft. Welke waarde normaal is, verschilt per installatie. Kijk voor de juiste informatie in de handleiding of op de instructies van de fabrikant.
Vul de installatie niet zomaar bij als je niet weet hoe dat moet. Gebruik alleen de vulprocedure die bij jouw systeem hoort. Bij een oudere installatie of een systeem met een afwijkende opbouw kan een installateur nodig zijn.
Zet de verwarming daarna weer aan en geef de radiatoren tijd om op te warmen. Voel voorzichtig of de warmte zich beter over de radiator verspreidt. Let ook op nieuwe geluiden of vocht rond het ventiel.
Een radiator ontluchten die nog steeds koud blijft
Blijft de radiator na het ontluchten koud, kijk dan eerst naar de eenvoudige oorzaken. Staat de thermostaatknop open? Worden andere radiatoren wel warm? Zit er geen meubel, gordijn of radiatorbekleding voor waardoor je de warmte minder goed merkt?
Een radiator kan aan de bovenkant koud blijven als er nog lucht aanwezig is, maar ook als er onvoldoende warm water doorstroomt. Het thermostaatventiel kan vastzitten of de installatie kan verkeerd zijn afgesteld. Draai onderdelen niet los als je niet precies weet wat je doet.
Wordt alleen de onderkant koud terwijl de bovenkant wel warm wordt, dan kan er vuil of bezinksel in de radiator zitten. Ontluchten lost dat probleem niet op. In zo’n situatie kan spoelen of reinigen nodig zijn. Laat dit beoordelen als je zelf geen ervaring hebt met verwarmingsinstallaties.
Veelgemaakte fouten bij het ontluchten
Een hete radiator ontluchten
Een hete radiator kan heet water en stoomachtige lucht afgeven. Dat vergroot de kans op brandwonden. Wacht daarom tot de radiator is afgekoeld en bescherm je handen niet alleen met een dun doekje. Een doek is vooral bedoeld om water op te vangen, niet als betrouwbare hittebescherming.
Het ventiel te ver opendraaien
Het ontluchtingsventiel hoeft maar een klein stukje open. Als je het te ver losdraait, kan er meer water uitkomen dan verwacht. In het slechtste geval kan het ventiel beschadigd raken of moeilijk opnieuw sluiten.
Geen doek of bakje gebruiken
Ook als je verwacht dat er vooral lucht ontsnapt, kan er water volgen. Houd daarom altijd iets onder het ventiel. Zo voorkom je vochtplekken op de muur, vloer of vensterbank.
De druk niet controleren
Bij het ontluchten ontsnapt lucht en soms ook wat water. Bij sommige installaties kan dat invloed hebben op de systeemdruk. Sla de controle daarom niet over. Een te lage druk kan ervoor zorgen dat de verwarming minder goed werkt.
Wanneer moet je een installateur inschakelen
Schakel hulp in als het ventiel lekt, afbreekt of niet meer dichtgaat. Doe dat ook wanneer je regelmatig moet ontluchten. Vaak is er dan een andere oorzaak, zoals een lek, een probleem met de druk of een storing in de installatie.
Neem contact op met een vakman als meerdere radiatoren koud blijven terwijl de thermostaat warmte vraagt, of als de ketel een foutmelding geeft. Open de ketel zelf niet en werk niet aan gasleidingen of onderdelen waarvoor je geen kennis hebt. Bij twijfel is het veiliger om de installatie te laten nakijken.
Zo houd je radiatoren goed werkend
Controleer af en toe of radiatoren gelijkmatig warm worden en of je geen borrelende geluiden hoort. Houd de ruimte rond de radiator zo vrij mogelijk. Een radiator heeft lucht rondom nodig om warmte goed af te geven. Zet er daarom geen grote meubels strak voor en bedek hem niet met wasgoed.
Maak de buitenkant voorzichtig schoon wanneer de radiator afgekoeld is. Stof tussen de lamellen kan de warmteafgifte verminderen. Gebruik daarbij geen agressieve schoonmaakmiddelen en zorg dat er geen water in elektrische onderdelen of thermostaatknoppen komt.
Met deze eenvoudige aanpak kun je een radiator meestal veilig ontluchten. Neem de tijd, draai het ventiel slechts een klein stukje open en controleer na afloop zowel de radiator als de druk van de installatie. Blijft het probleem terugkomen, zoek dan niet steeds alleen naar lucht maar laat de oorzaak onderzoeken.